Processtap wordt uitgevoerd door Uitvoerder
De relatie “Processtap wordt uitgevoerd door Uitvoerder” (ook wel de Actor-relatie genoemd) is een fundamentele verbinding binnen het PDM-metamodel die de uitvoerende capaciteit koppelt aan een specifieke handeling. Deze relatie vormt de brug tussen “wat” er gebeurt (de activiteit) en “wie” of “wat” daarvoor verantwoordelijk is, waarbij de Uitvoerder zowel een menselijke rol als een geautomatiseerd systeem kan zijn.
Hieronder volgt een uitgebreide omschrijving van deze relatie:
Functionele Betekenis: capaciteit en verantwoordelijkheid
In de PDM-filosofie beschrijft deze relatie welke actor de benodigde vaardigheden en autoriteit bezit om een processtap te volbrengen. Het gaat hierbij niet om een hiërarchische positie in een organogram, maar om de feitelijke bijdrage aan het proces. De relatie is bi-directioneel; de inverse relatie is “Uitvoerder voert uit Processtap”.
Typen uitvoerders
Het metamodel maakt een scherp onderscheid in de aard van de uitvoering, maar behandelt ze technisch op een vergelijkbare manier:
- Mens (Rol): Er wordt altijd gemodelleerd op basis van abstracte rollen (bijv. “Senior Acceptant”) in plaats van specifieke persoonsnamen om de documentatie onafhankelijk te houden van personele wisselingen.
- Systeem: Beschrijft een softwareapplicatie of database die zelfstandig een (deel van een) processtap uitvoert.
- Extern: Partijen buiten de eigen organisatie, zoals klanten of ketenpartners.
- Hybride: Een combinatie van de bovenstaande vormen.
Logica en cardinaliteit
Om de integriteit van het werknetwerk te waarborgen, gelden strikte regels voor deze verbinding:
- Minimaal één uitvoerder (1..N): Elke processtap vereist in het model minimaal één uitvoerder om valide te zijn. Een stap zonder uitvoerder wordt als een risico beschouwd (“ontbrekende verantwoordelijkheid”).
- Meervoudige uitvoering: Een processtap kan door meerdere verschillende uitvoerders worden gedaan, en omgekeerd kan één uitvoerder verantwoordelijk zijn voor een groot aantal verschillende processtappen in het netwerk.
4. Visuele representatie in Views
Deze relatie bepaalt hoe verantwoordelijkheden grafisch worden weergegeven:
- Vormcodering: In diagrammen wordt de Uitvoerder afgebeeld als een Stadium (een rechthoek met halfronde zijkanten).
- Stroomweergave (Flow View): Hier is de uitvoerder een verplicht attribuut voor elke processtap om te laten zien wie verantwoordelijk is in de tijdlijn.
- Uitvoerderweergave (Actor View): Dit perspectief is volledig gebaseerd op deze relatie; het isoleert alle taken die bij één specifieke uitvoerder horen.
Rol in afgeleide documentatie
De relatie is de directe bron voor diverse automatische publicaties:
- Verantwoordelijkheidsmatrix (RACI): De matrix wordt gegenereerd door alle “wordt uitgevoerd door”-relaties in kaart te brengen, waarbij vaak wordt onderscheiden wie uitvoert (Responsible) en wie eindverantwoordelijk is (Accountable).
- Uitvoerderprofiel (Actorprofiel): Dit document beschrijft de volledige positie en interacties van een rol op basis van de stappen waaraan deze gekoppeld is.
- Werkinstructie: Specificeert voor een individuele handeling exact welke rol of welk systeem de stap uitvoert.
- Procesbeschrijving: Bevat in de procesflow-tabel per stap de bijbehorende uitvoerder.
Afgeleide interpretatie: “Proces bevat Uitvoerder”
Hoewel een Uitvoerder niet direct aan een Proces-object is gekoppeld, berekent het systeem de betrokkenheid van rollen bij een proces via de stappen: Proces -> bevat -> Processtap -> wordt uitgevoerd door -> Uitvoerder. Dit maakt het mogelijk om direct te zien welke afdelingen of systemen betrokken zijn bij een specifiek werkdomein.