Uitvoerder voert uit Processtap
De relatie “Uitvoerder voert uit Processtap” is een fundamentele verbinding binnen het PDM-metamodel die de beschikbare capaciteit koppelt aan een feitelijke handeling. Deze relatie vormt de brug tussen “wie” of “wat” het werk doet en “welke” actie er wordt verricht binnen het werknetwerk. De inverse relatie van deze verbinding is “Processtap wordt uitgevoerd door Uitvoerder”.
Hieronder volgt een uitgebreide omschrijving van deze relatie:
Functionele betekenis: capaciteit en verantwoordelijkheid
In de architectuur van PDM beschrijft deze relatie welke actor de noodzakelijke capaciteit leveren om een activiteit te volbrengen. Het gaat hierbij om de feitelijke bijdrage aan het proces en niet om een hiërarchische positie in een organogram.
Typen uitvoerders
Het metamodel maakt een scherp onderscheid in de aard van de uitvoering, hoewel zij technisch op een vergelijkbare manier aan een processtap worden gekoppeld:
- Mens (Rol): Dit verwijst naar een menselijke uitvoerder. Er wordt altijd gefocust op de abstracte rol (bijv. “Servicedeskmedewerker”) in plaats van de naam van een specifieke medewerker om de documentatie onderhoudbaar te houden bij personele wisselingen.
- Systeem: Dit beschrijft een geautomatiseerde uitvoerder, zoals een softwareapplicatie of database die zelfstandig een (deel van een) processtap uitvoert.
- Extern: Dit betreft partijen buiten de eigen organisatie, zoals klanten of leveranciers.
- Hybride: Een combinatie van bovenstaande vormen.
Modelintegriteit en Cardinaliteit
Om de analytische waarde van het werknetwerk te borgen, gelden strikte regels voor deze verbinding:
- Minimaal één uitvoerder (1..N): Elke processtap vereist in het model minimaal één uitvoerder om valide te zijn. Een stap zonder uitvoerder wordt gezien als een organisatorisch risico.
- Meervoudige uitvoering: Eén uitvoerder kan verantwoordelijk zijn voor meerdere processtappen, en omgekeerd kan een processtap door meerdere uitvoerders worden uitgevoerd.
Visuele representatie in Views
Deze relatie bepaalt hoe verantwoordelijkheden grafisch worden geprojecteerd in de verschillende overzichten:
- Vormcodering: In diagrammen wordt een uitvoerder afgebeeld als een Stadium (een rechthoek met halfronde zijkanten).
- Flow View: Toont visueel welke uitvoerder verantwoordelijk is voor een specifieke processtap in de tijdlijn.
- Uitvoerder View (Actor View): Dit perspectief is volledig gebaseerd op deze relatie; het isoleert alle taken en verantwoordelijkheden die bij één specifieke uitvoerder horen.
- Domein View: Geeft een overzicht van alle uitvoerders die betrokken zijn bij een specifiek werkdomein, zonder de volgorde van de stappen te tonen.
Afgeleide relatie: “Proces bevat Uitvoerder”
Hoewel een uitvoerder niet direct aan een Proces-object is gekoppeld, berekent het systeem de aanwezigheid van een uitvoerder in een proces via de stappen: Proces -> bevat -> Processtap -> wordt uitgevoerd door -> Uitvoerder. Dit voorkomt redundante dataopslag en garandeert consistentie.
Rol in afgeleide documentatie
De relatie vormt de basis voor verschillende automatisch gegenereerde documenten:
- Verantwoordelijkheidsmatrix (RACI): De matrix brengt de mapping tussen processtappen en uitvoerders in kaart om de taakverdeling en risico’s (zoals single points of failure) inzichtelijk te maken.
- Uitvoerderprofiel (Actorprofiel): Dit document beschrijft de volledige positie en interactie van een rol op basis van de stappen waaraan deze gekoppeld is, inclusief de benodigde informatieobjecten en regels.
- Procesbeschrijving: Bevat in de procesflow-tabel per stap de bijbehorende uitvoerder.
- Werkinstructie: Specificeert exact welke rol of welk systeem de handeling moet verrichten.